Κύπρος · Ευρωπαϊκή Ένωση · από το 1974
Free Cyprus
Από το 1974 το 36,2% της Κυπριακής Δημοκρατίας — κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης — βρίσκεται υπό τουρκικό στρατιωτικό έλεγχο.[1]
Διαιρεμένη εδώ και 52 χρόνια — 19.111 ημέρες από τις 20 Ιουλίου 1974.
- Υπό τουρκικό στρατιωτικό έλεγχο από το 1974
- Νεκρή ζώνη του ΟΗΕ
- Ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας
- Βρετανικές βάσεις
Τι σημαίνει «Free Cyprus»;
Το «Free Cyprus» («Ελεύθερη Κύπρος») είναι κάλεσμα να τερματιστεί η διαίρεση της Κύπρου και η παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο βόρειο τμήμα της, που κρατά από την τουρκική εισβολή του 1974.
Το φθινόπωρο του 2026 το σύνθημα άρχισε να εμφανίζεται σε τοίχους και φράχτες ευρωπαϊκών πόλεων, όπως το Παρίσι, το Μόναχο και το Εδιμβούργο.[38] Πολλοί που το βλέπουν αναρωτιούνται: ελεύθερη από τι;
Η απάντηση: τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο και κατέλαβε το βόρειο τρίτο του νησιού. Πάνω από πενήντα χρόνια μετά, το νησί χωρίζεται ακόμα από νεκρή ζώνη του ΟΗΕ, δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι στρατιώτες παραμένουν στον βορρά, και πάνω από 160.000 Ελληνοκύπριοι που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους δεν τους επιτράπηκε ποτέ να τα πάρουν πίσω.[3][23]
Το «Free Cyprus» δεν σημαίνει «ελεύθερη από τους Τουρκοκύπριους». Οι Τουρκοκύπριοι είναι Κύπριοι. Σημαίνει ένα επανενωμένο νησί όπου κάθε Κύπριος — Ελληνοκύπριος, Τουρκοκύπριος, Μαρωνίτης, Αρμένιος και Λατίνος — ζει με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ελευθερίες με κάθε άλλο πολίτη της ΕΕ, χωρίς ξένα στρατεύματα.
Η Κύπρος σε αριθμούς
Πάνω από μισό αιώνα μετά την εισβολή, οι αριθμοί περιγράφουν ακόμα ένα διαιρεμένο κράτος μέλος της ΕΕ.
Τι έγινε το 1974 — με λίγα λόγια
Στις 15 Ιουλίου 1974 η στρατιωτική χούντα που κυβερνούσε την Ελλάδα έκανε πραξικόπημα κατά του εκλεγμένου Προέδρου της Κύπρου, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Πέντε μέρες αργότερα, στις 20 Ιουλίου, η Τουρκία εισέβαλε. Μια δεύτερη τουρκική επίθεση στα μέσα Αυγούστου — αφού το πραξικόπημα είχε καταρρεύσει και ενώ γίνονταν συνομιλίες στη Γενεύη — άφησε την Τουρκία να ελέγχει το 36,2% του νησιού.[4][7]
Το πραξικόπημα ήταν έγκλημα κατά της Κύπρου, και η Τουρκία το χρησιμοποίησε για να δικαιολογήσει την επέμβασή της. Όμως η κυβέρνηση του πραξικοπήματος έπεσε μέσα σε λίγες μέρες. Η κατοχή όχι.
Το ανθρώπινο κόστος
Η διαίρεση της Κύπρου δεν είναι μόνο πολιτική διαφορά. Είναι ιστορία οικογενειών που έχασαν τα σπίτια τους, τη γη τους και, συχνά, τους ανθρώπους τους.
- Πρόσφυγες στον τόπο τους. Οι Ελληνοκύπριοι που έφυγαν από τον βορρά το 1974 δεν μπορούν ακόμα να επιστρέψουν να ζήσουν στα σπίτια τους. Και Τουρκοκύπριοι έχασαν σπίτια στον νότο, το 1963–64 και το 1974–75.[16][24]
- Οι αγνοούμενοι. Οικογένειες και των δύο κοινοτήτων περιμένουν ακόμα απαντήσεις. Η δικοινοτική Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, που χρηματοδοτείται κυρίως από την ΕΕ, έχει ταυτοποιήσει περίπου τους μισούς από τους 2.002 του επίσημου καταλόγου.[21][22]
- Οι εγκλωβισμένοι. Περίπου 20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες έμειναν στον βορρά μετά το 1974. Σύμφωνα με την Κυπριακή Δημοκρατία, σήμερα απομένουν μόνο λίγες εκατοντάδες.[2][3]
- Τα Βαρώσια. Η άλλοτε ακμάζουσα τουριστική συνοικία της Αμμοχώστου είναι περιφραγμένη από το 1974. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει ζητήσει επανειλημμένα να επιστραφεί στους νόμιμους κατοίκους της υπό διοίκηση του ΟΗΕ.[9][12]
- Η πολιτιστική κληρονομιά. Εκκλησίες, κοιμητήρια και μνημεία στον βορρά έχουν καταστραφεί, λεηλατηθεί ή αλλάξει χρήση.[2]
Γιατί αφορά κάθε Ευρωπαίο
Ολόκληρη η Κύπρος είναι μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το δίκαιο της ΕΕ έχει ανασταλεί στον βορρά μόνο επειδή η κυβέρνηση της Κύπρου δεν μπορεί να ασκήσει εκεί έλεγχο.[19]
- Τμήμα κράτους μέλους της ΕΕ βρίσκεται υπό ξένο στρατιωτικό έλεγχο εδώ και πάνω από μισό αιώνα.
- Πολίτες της ΕΕ εμποδίζονται ακόμα να επιστρέψουν στα σπίτια και στις περιουσίες τους.
- Θεμελιώδης αρχή της Ευρώπης είναι ότι τα σύνορα δεν αλλάζουν με τη βία. Η Κύπρος είναι η δοκιμασία αυτής της αρχής μέσα στην ίδια την ΕΕ.
Πού βρισκόμαστε σήμερα
Οι επίσημες συνομιλίες για επανένωση έχουν παγώσει από το 2017, αλλά οι επαφές υπό τον ΟΗΕ ξανάρχισαν το 2025–2026.
Το 2026 ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ επισκέφθηκε την Κύπρο και οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων άρχισαν να συναντώνται τακτικά. Τον Νοέμβριο του 2026 συμφώνησαν να ανοίξουν νέα σημεία διέλευσης.[36][37] Αν αυτό θα οδηγήσει σε πραγματική λύση μένει να φανεί. Η προσοχή της κοινής γνώμης βοηθά να μένει το θέμα στην ατζέντα.
Γρήγορες απαντήσεις
Τι σημαίνει «Free Cyprus»;
Είναι κάλεσμα να τερματιστεί η διαίρεση της Κύπρου και η τουρκική στρατιωτική παρουσία στον βορρά, που άρχισε με την εισβολή του 1974. Σημαίνει ένα επανενωμένο νησί όπου όλοι οι Κύπριοι έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άλλους πολίτες της ΕΕ.[38]
Τι έγινε στην Κύπρο το 1974;
Στις 15 Ιουλίου 1974 η ελληνική στρατιωτική χούντα ανέτρεψε με πραξικόπημα τον Πρόεδρο της Κύπρου. Στις 20 Ιουλίου η Τουρκία εισέβαλε. Το πραξικόπημα κατέρρευσε σε λίγες μέρες, αλλά τον Αύγουστο η Τουρκία εξαπέλυσε δεύτερη επίθεση και κατέλαβε το 36,2% του νησιού. Από τότε η Κύπρος είναι διαιρεμένη.[4][1]
Τι μπορείτε να κάνετε
Μάθετε τα γεγονότα, μοιραστείτε τα και ζητήστε από τον ευρωβουλευτή σας να δράσει. Χρειάζονται λιγότερα από πέντε λεπτά.