Cyprus · Europese Unie · sinds 1974
Free Cyprus
Sinds 1974 staat 36,2% van het grondgebied van de Republiek Cyprus — een lidstaat van de Europese Unie — onder Turkse militaire controle.[1]
Al 52 jaar verdeeld — 19.111 dagen sinds 20 juli 1974.
- Sinds 1974 onder Turkse militaire controle
- VN-bufferzone
- Onder controle van de regering van de Republiek Cyprus
- Britse bases
Wat betekent „Free Cyprus”?
„Free Cyprus” („Vrij Cyprus”) is een oproep om een einde te maken aan de deling van Cyprus en aan de aanwezigheid van Turkse troepen in het noorden van het eiland, die voortduurt sinds de Turkse invasie van 1974.
In het najaar van 2026 verscheen de slogan op muren en hekken in Europese steden, waaronder Parijs, München en Edinburgh.[38] Veel mensen die hem zien, vragen zich af: vrij van wat?
Het antwoord: in juli en augustus 1974 viel Turkije Cyprus binnen en nam het de controle over het noordelijke derde van het eiland. Meer dan vijftig jaar later wordt het eiland nog altijd gedeeld door een VN-bufferzone, zijn tienduizenden Turkse soldaten in het noorden gelegerd en hebben meer dan 160.000 verdreven Grieks-Cyprioten hun huizen nooit terug mogen krijgen.[3][23]
„Free Cyprus” betekent niet „vrij van Turks-Cyprioten”. Turks-Cyprioten zijn Cyprioten. Het betekent een herenigd eiland waar iedere Cyprioot — Grieks-Cyprioot, Turks-Cyprioot, maroniet, Armeen en Latijn — dezelfde rechten en vrijheden heeft als elke andere EU-burger, zonder buitenlandse troepen.
Cyprus in cijfers
Meer dan een halve eeuw na de invasie beschrijven de cijfers nog altijd een verdeelde EU-lidstaat.
Wat er in 1974 gebeurde, in het kort
Op 15 juli 1974 pleegde de militaire junta die Griekenland bestuurde een staatsgreep tegen de gekozen president van Cyprus, aartsbisschop Makarios. Vijf dagen later, op 20 juli, viel Turkije binnen. Een tweede Turks offensief half augustus — nadat de staatsgreep was ingestort en terwijl in Genève werd onderhandeld — liet Turkije de controle over 36,2% van het eiland.[4][7]
De staatsgreep was een misdaad tegen Cyprus, en Turkije gebruikte die om zijn interventie te rechtvaardigen. Maar de regering van de staatsgreep viel binnen enkele dagen. De bezetting niet.
De menselijke prijs
De deling van Cyprus is niet alleen een politiek geschil. Het is het verhaal van families die hun huis, hun land en vaak hun dierbaren verloren.
- Vluchtelingen in eigen land. Grieks-Cyprioten die in 1974 uit het noorden vluchtten, kunnen nog altijd niet terug om in hun huizen te wonen. Ook Turks-Cyprioten verloren huizen in het zuiden, in 1963–64 en in 1974–75.[16][24]
- De vermisten. Families uit beide gemeenschappen wachten nog altijd op antwoorden. Het bicommunale Comité voor Vermiste Personen, grotendeels gefinancierd door de EU, heeft ongeveer de helft van de 2.002 mensen op de officiële lijst geïdentificeerd.[21][22]
- De ingesloten bewoners. Ongeveer 20.000 Grieks-Cyprioten en maronieten bleven na 1974 in het noorden. Volgens de Republiek Cyprus zijn er nu nog maar enkele honderden over.[2][3]
- Varosha. De ooit bloeiende toeristenwijk van Famagusta is sinds 1974 afgezet. De VN-Veiligheidsraad heeft herhaaldelijk opgeroepen haar onder VN-bestuur terug te geven aan haar rechtmatige bewoners.[9][12]
- Het cultureel erfgoed. Kerken, begraafplaatsen en monumenten in het noorden zijn beschadigd, geplunderd of voor andere doeleinden gebruikt.[2]
Waarom dit elke Europeaan aangaat
Het hele eiland Cyprus maakt deel uit van de Europese Unie. Het EU-recht is in het noorden alleen opgeschort omdat de Cypriotische regering daar geen controle kan uitoefenen.[19]
- Een deel van een EU-lidstaat staat al meer dan een halve eeuw onder buitenlandse militaire controle.
- EU-burgers worden nog altijd verhinderd terug te keren naar hun huizen en eigendommen.
- Een grondbeginsel van Europa is dat grenzen niet met geweld worden verlegd. Cyprus is de toets van dat beginsel binnen de EU zelf.
Waar het nu staat
Officiële gesprekken over hereniging liggen sinds 2017 stil, maar contacten onder leiding van de VN zijn in 2025–2026 hervat.
In 2026 bezocht de secretaris-generaal van de VN Cyprus en begonnen de leiders van beide gemeenschappen regelmatig te overleggen. In november 2026 spraken ze af nieuwe grensovergangen te openen.[36][37] Of dit tot een echte oplossing leidt, moet nog blijken. Publieke aandacht helpt het onderwerp op de agenda te houden.
Korte antwoorden
Wat betekent „Free Cyprus”?
Het is een oproep om een einde te maken aan de deling van Cyprus en de Turkse militaire aanwezigheid in het noorden, die begon met de invasie van 1974. Het betekent een herenigd eiland waar alle Cyprioten dezelfde rechten hebben als andere EU-burgers.[38]
Wat gebeurde er in 1974 op Cyprus?
Op 15 juli 1974 zette de Griekse militaire junta met een staatsgreep de president van Cyprus af. Op 20 juli viel Turkije binnen. De staatsgreep stortte binnen enkele dagen in, maar in augustus begon Turkije een tweede offensief en nam 36,2% van het eiland in. Sindsdien is Cyprus verdeeld.[4][1]
Wat u kunt doen
Lees de feiten, deel ze en vraag uw Europarlementariër om actie. Het kost minder dan vijf minuten.